9 Ocak 2017 Sayı 116
Ahmet Refik; 12. Asırda İstanbul'da Gümrük ve Ticaret -VI-

 

Gümrük memurları tacirlere zulüm ve eziyet etmekle beraber, gümrüklerde kaçakçılığa mani olamazlardı. En ziyade kaçakçılık edende, Yahudilerdi.

                1125 senesinde idi. “Edirne” sarayından Daire-i Hümayun eşyası Tekfur Dağı’na nakil olunuyordu. Yahudiler fırsattan hemen istifade ettiler, eşya nakline memur olanlarla uyuştular, gümrükten kaçırılacak ne kadar emtia ve eşyaları varsa, saray eşyasının arasına doldurdular. Mesele pek çabuk haber alındı. Dergah-ı ali kapıcı başlarından Derviş Muhammed ağaya emir verildi. Ağa derhal Tekfur Dağı’na gidecek, Daire-i Hümayun eşyasını tetkik edecek, gümrüğü alınmak icap eden ne kadar bezirgan eşyası varsa teftiş eyleyecekti. Yahudiler eşyayı Daire-i Hümayun eşyası arasına toptan koymamışlardı; hepsini parça parça muhtelif adamların ağırlıklarına taksim etmişlerdi. Derviş Muhammed ağaya bu mesele hakkında gönderilen hüküm bervechi-atidir:

                “ Dergah-ı ali kapıcı başlarından Derviş Muhammed’e hüküm ki

Bu defa Edirne’den arabalar ile Tekfur Dağına nakil olunan Daire-i Hümayun eşyası içine gümrükten eşya kaçırmak için bazı bezirganlar gümrüğe müteallik emtia ve eşyaların vaz’ eyledikleri yakinen haber alınmakla sen ki kapıcı başı mü’ma ileyh sen olmakla bezirganların emtia ve eşyasının yoklanması için sen bilfiil memur olmuşsundur. İmdi memur olduğun üzere kalkıp ber vechi tacil ale’t-Tacil Tekfur Dağına varıp Daire-i Hümayunum eşyasını bi’n-Nefs kendin yoklayıp ol misli gümrüğü alınmak icap eden bezirgan emtia ve eşyası her kimin eşyası arasında bulunur ise ahz ve marifet-i şer’le gümrüğe vaz’ ve gereği gibi hıfz ettirip ve eşyayı merkuma her kimin eşyası içinde bulunur ise bezirgan emtiası bulunan eşyayı kimin ağırlığında bulunduğu ve üzerlerine tayin olunan kimler isim ve rüsümleriyle tahrir ve bulunan bezirgan eşyasını dahi müfredat üzere marifet-i şer’le tahrir ve dürr-i devletimdarime arz ve ilam eyleyesin. Fi avahir  1125[1]



[1] Hazine-i evrak, mühimme defteri .