9 Ocak 2017 Sayı 116
Alternatif Şehir Modeli

ABütün canlılar hücrelerden oluşur. Hücreler arası iş bölümü ve farklılaşma ile sistemler ve sonunda da canlı meydana gelir.

İnsan toplulukları da birer canlı olarak değerlendirilebilir. Hücreler arasında belli bir düzen mevcuttur. Benzer bir düzen insan topluluklarında da uygulanabilir.

Arapçada sayılar insan topluluklarına göre oluşmuştur, ancak henüz bu tür bir örgütlenme içine girmemiştir insanlık.

Devlet, eyalet, il, ilçe gibi birimler mevcuttur, ancak bunlar tarihsel koşullar içinde mevcut şartlar içinde oluşmuş yapılardır. Topluluktan topluğa farklılık göstermektedirler. Bugün yasama, yürütme, hukuk ve idare için genel geçer kurallardan bahsedilmeye başlanmışken insanların ortak bir örgütlenme sistemine sahip olmaması için bir neden yoktur. Benzer idari yapılanmalar ilk etapta standartlaşmayı sağlar. Böylece insan dünyanın neresine giderse gitsin zorluk yaşamadan karşılaştığı bir sorunu halledebilir.

Mevcut yapılanma merkezden çevreye doğru gerçekleşmiştir. Yani merkezi bir devlet çevrenin nasıl örgütleneceğini tespit etmiştir. Bugün hala şehir-büyük şehir ayrımına hükümet karar vermektedir. İlçeler, iller belli kurallar çerçevesinde otomatik olarak bir konuma sahip değildir.

Şehirleşme sanayileşme sürecinde önemli bir etken olmuştur. Çünkü sermaye ihtiyaç duyduğu iş gücünü ancak şehirlerde bulabilmiştir. Tarım sisteminin çözülmesi ile şehirlerde yaşamaya başlayan iş gücü bugünkü ekonomik düzenin temel taşıyıcısı olmuştur. Siyasi gelişmeleri de bu topraksız ve ürettiğini tüketmeyen iş gücü üzerinden takip etmek mümkündür. Modern kapitalizm tarım döneminin sona ermesiyle oluşan şehirler üzerinde yükselmiştir.

Teknolojinin alabildiğine revaçta olduğu bir dönemde tarihsel dönüşüm sosyal hareketlilik ile meydana gelebilir. Yeni bir şehirleşme modeli bu değişimi tetikleyebilir.

Bir alternatif olarak 100 dairelik apartman modeli düşünülebilir. Geniş bir yeşil alan içinde alt katında kendine ait otoparkı ve iş merkezleri bulunacak bu apartmanlardan başlayarak şehirler yeniden tanımlanacaktır. İlçe, il ve ülke nüfusları belli olacaktır.

100 dairelik apartmanlar farklı şekillerde planlanabilir. Dikkat edilmesi gereken önemli bir özellik iş merkezleri ile konutların aynı yerde olmasıdır. Günümüzde içinde otel, konut, alış veriş merkezi, çalışma ofisi olan farklı konseptlere sahip yapılar görülmektedir. Bu konseptlerin biraz daha geliştirilmiş ve özelleştirilmiş bir modelinden bahsedilmektedir, öneride.

Modelde öncelikle iş merkezleri ile yaşam merkezleri arasındaki azaltılmaktadır. Enerji tasarrufuna ek olarak trafik sorunu da önlenmiş olacaktır. İnsanlar iş yerlerine gitmek için saatler harcamaktan kurtulmuş olacaktır. Aynı iş ve yaşam merkezini paylaşan insanlar arasında güçlü sosyal ilişkiler doğacaktır. Tasarruf edilen zaman ilmi çalışmalara ayrılabilecektir.

Önerilen modelde insanların oturdukları binadaki iş merkezinde çalışma zorunluluğu yoktur. Şayet çalışırlarsa daireleri için kira ödemezler. Fakat başka bir yerde çalışmak isterlerse iş merkezlerinde kendilerine düşen çalışma alanının kirasını öderler.

Model daha geniş ele alınıp planlanmalıdır. Burada anlatılan sadece kısa notlar olarak değerlendirilebilir.

Not: Süleyman Karagülle tarafından 6 Mayıs 2012 tarihinde verilen seminerin notlarıdır.