9 Ocak 2017 Sayı 116
Neden Dört Çeşit Para?

Günümüz dünyasında paranın faiz karşılığı çıkarıldığı bir ekonomi hâkimdir. Ülke paraları dolara kotalı olarak basılmakta ve merkez bankalarınca değeri ayarlanmaktadır. Karşılıksız para, krizleri tetiklemekte üretilen palyatif çözümler sorunları ötelemenin haricinde bir katkı sunamamaktadır. Üretim, piyasa ve fiyat ilişkilerini düzenlemede belirleyici olması açısından para önemlidir. Bu yazıda bu sorun irdelenmeye çalışılacaktır.

Para, fiyatları ve ücretleri belirleyen mübadele aracıdır. Aynı para ile alım ve satım yapılabilen ortam piyasadır. Piyasalar arası ilişkiler neticesinde farklı paraların bir birine dönüştürülmesiyle kur ortaya çıkar. Bu tanımla Türkiye bir piyasadır ve TL kullanılır.

Ulusal ve uluslararası piyasalarda kriz ve refah zamanları olur. Refah zamanını tüketim mallarının fiyatlarının düştüğü, kriz zamanlarını da fiyatların arttığı dönem olarak tanımlayabiliriz.

Gayrı menkullerin ihracı mümkün değildir. Ancak yabancı yatırımcı gelip ülkenizde gayrimenkul yatırımı yapar. Ülkeye taşınmadığı müddetçe refah/kriz dengesine olumlu veya olumsuz etki etmez.  Ülkede ve dünyada refah varsa gayrimenkullerin değeri artar. Ülkede ve dünyada kriz varsa gayrimenkulün değeri düşer. Ülke de refah dünyada kriz varsa gayrimenkulün değeri artar. Ülkede kriz dünyada refah varsa gayrı menkulün değeri düşer.

İnşaat malzemesi ihraç edilebildiği için iç ve dış piyasalar kriz ve refah zamanları fiyatların oluşumuna etki eder. Ülkede ve dünyada refah varsa malzeme fiyatları artar. Ülke de refah dünyada kriz varsa inşaat malzeme fiyatları stabil kalır. Ülkede kriz dünyada refah varsa inşaat malzeme fiyatları stabil kalır. Ülkede ve dünyada kriz varsa inşaat malzeme fiyatı düşer.

Tarım mallarında refah/kriz ilişkisinde iç ve dış piyasaların etkisi şöyledir. Ülkede ve dünyada refah varsa tarım fiyatları düşer. Ülkede refah dünyada kriz varsa fiyatlar stabil kalır. Ülkede kriz dünyada refah varsa fiyatlar stabil kalır. Ülkede ve Dünyada kriz varsa tarım ürünlerinin fiyatları yükselir.

Altının iç ve dış piyasalardaki kriz/refah durumuna göre değişimi şu şekilde olur. Ülkede ve Dünyada refah varsa altın fiyatları stabil kalır. Ülkede refah dünyada kriz varsa altın değeri yükselir. Ülkede kriz dünyada refah varsa altının değeri düşer. Ülkede ve dünyada kriz varsa altın değeri stabil kalır.

Malların tasnifinde iki kalıp kullanıyoruz. Meyve sebze gibi tüketilerek faydalanılan mallar vardır. Bunların üretime iştiraki miktarla olur. Mobilya gibi zamanla faydalanılan mallar vardır. Bunların iştiraki zaman birimiyle olur.

Ülke

Dünya

İnşaat

İnşaat Malzemesi

Tarım

Altın

Refah

Refah

Artar

Artar

Düşer

Stabil

Refah

Kriz

Artar

Stabil

Stabil

Artar

Kriz

Refah

Düşer

Stabil

Stabil

Düşer

Kriz

Kriz

Düşer

Düşer

Artar

Stabil

Bu durumda iç ve dış piyasalardaki refah/kriz durumuna göre farklılık arz eden alanlarda tek tip mübadele aracı ile çözüm üretilemeyeceği açıktır. Halk yatırım yaparken hangi alana yatırım yapacağını para hareketleri ile belirleyecektir. Böylece her bir alandaki değişimler kendi içinde net olarak görülebilecek ve diğer alandaki değişimlerden korunabilecektir.  İnşaat için Toprak, İnşaat malzemesi için Demir, Tarım için Buğday ve uluslararası para için Altın kotalı mübadele araçları geliştirildiğinde dünya ekonomik sorunlarını çözmede önemli bir adım atmış olacaktır.