9 Ocak 2017 Sayı 116
Ürünlerde stok ile fiyat tespiti

             Her daim tanımladığımız gibi insan birlikte çalışıp, üretip ayrı ayrı tüketen varlıktır ve ekonomi bilimi de bunu esas alarak adil paylaşımı esas alan bir anlamda mülkiyeti düzenleme bilimidir. Birlikte çalışma ve bunu tüketme nerelerde mümkün olur kısacası ekonominin iki temel kurumu neresidir? Birlikte çalışma işyerinde, ayrı bir vaziyette tüketim ise ailede olmaktadır ki bu sebeble aile bir anlamda ekonomik bir kurumdur. Buradan yola çıkarsak şu tanımlamayı yaparız işletme hakkında. İşletme; birlikte üretme teşkilatıdır.

            Bu birlikte, kolektif üretim ikişekilde olur biri doğrudan üretime katılan işletmeler diğeride bu üretimi destekleyenler sınıfıdır. Üretim dört kategoride olur. Bunlar; tarım, sanayi, inşaat ve ticaret (zaten bunu uzun uzun anlatmıştık pay değerleriyle birlikte anlatmıştık).

            Ticaret nedir? Adil düzende ticaret ile ambarın farkı nedir? Ticarette mallar girdiği gibi çıkar. Ambardan farkı ise burada fiyatlama sözkonusudur.

Fiyat mekanizması ise dört yolla çalışır.

–        Stok ile fiyat tespiti.

–        Pazarlık ususlu

–        Maliyet

–        Artırma eksiltme                 

 

            Stok ile fiyat tespiti nasıl olur?

            Mevcut stok miktarı artarsa fiyat düşer. Eksilirse fiyat yükselir. Bunun için ambarın ilk stoku(So) tespit edilir. İstenir ki bu stok fazla değişmesin. Yani So' dan fazla olunca fiyatı yükseltelim, fazla olunca düşürelim.

            Stok seviyesi tespit edildiği gibiilk fiyatı da tespit ederiz. Bu fiyat o günkü piyasa fiyatıdır. Biz bundan böyle dışarıdaki fiyatlarla asla ilgilenmeyiz. Stokumuz azalırsa arttırırız, stokumuz çoğalırsa düşürürüz. Buna stok fiyatı ya da stok ile hesaplanmış Cârî Fiyat denir.

            Bu hesabın dayandığı ilke serbest piyasa kuralıdır. Bu da şudur; bir mal nerede ucuz herkes oradan almaya çalışır ama ne kadar pahalı ise de insan gider oraya satar. Bazı zorluklarla karşılaşsa da onu yenmeye çalışır. Fiyatlar ayrı paralarla belirlenmiş olsa da hesabını yapar  ve en ucuz yeri bulur. İthalat ve ihracatta buna dayanır. İnsanlar, mal azalınca fiyatlarını yükseltirler. Çoğalınca da düşürürler ve serbest piyasa böyle oluşur. Şimdi bunun formullerini ortaya koyuyoruz.

 

Ambarın stok seviyesi                                     Mo(ilk stok)

 

lk Fiyat                                                            Fo

 

Kasada koyduğumuz ilk paraya                                          Po=Fo*Mo

 

 

Malın ambarda ki stok seviyesi                                     M

 

Hesaplanacak olan fiyat                                        F

 

ve formuluzu şekillendirecek olursak karşımıza şu çıkar;

 

F=(a*M +b*P)/(c*M+d*P)*Fo

 

a/c paraların “0” olduğu zaman ki fiyatı belirler yani ambar mal ile dolmuş demektir. Fiyat en az olmalıdır   F(z).   b/d malların “0” olduğu durumdur. Ambarın boşaldığı andır. Fiyat en çok olmalıdır. Buna da Fç  denilebilir. Buna göre a,b,c,d hesaplanır. Biz, a=1, b=2, c=2, d=1 olarak alıyoruz. Bu durumda formülümüz;

 

F=(M+2P)/(2M+P)*Fo

 

Fiyatın birim fiyat (1) çıkması için pay ve paydanın birbirine eşitlenmesi gerekir.zaten bu takdirde P=M çıkacaktır bu da P=F*M formülünden F'nin birim fiyat olduğunu gösterir ki bu zaten bizim denge halimizdir. Eğer sonuç 1'den fazla çıkarsa ambarda ki mal az, 1'den az çıkarsa ambarda mal fazla olmuş olacaktır.

Örnek; Bir ambarda P az M fazla olsun M=3, P=2 olsun bu ambarda M'nin fiyatı nedir?

Cevap;  F=(M+2P)/(2M+P)*Fo        F=(3+2*2)/(2*3+2)*1

            F=7/8   bu sayı birden küçük bu durumda mal fazla yani M>P

 

            Kasamız var ambarımız da var. Kasada ki senetleri TL ile alıp satıyoruz. Ambarda malları senetle alıp satıyoruz. O halde formullerimiz kasada ki para ve senet stoklarına göre ambarda ki mal ve senet stoklarına göre olur.

Kasada ki formül;       Fs=(a*S + b*P)/(c*S+ d*P)*Fl yani,

Fs=(S + 2P)/(2S + P)* Fl  (TL/S)

 

                Malın TL  ci,nsinden hesabını yapmak için kasada ki fiyatla ambarda ki fiyatlar çarpılıyor.

F(tl/m)=F(tl/s)*F(s*ml)

            Tüccar, dışarıda gördüğü fiyatlar ile bizde ki kasa fiyatı ile ambar fiyatını çarpıyor. Bizim ki daha az ise bizden alıyor dışarıya satıyor. Bizim ki daha çok ise dışarıdan alıyor bize satıyor. Ambarımızda ki stok seviyesi böylece korunmuş oluyor. Bu yolla küçük işletmede  büyük bir işletme gibi dünya piyasasını takib edebiliyor

 

 

                        Ambar İçin Anamal Seçmek

            Senedi bu mal ile tarif ediyoruz. Böylece senedin karşılığı olan belli ülke oluyor. Yani senet sahibi ne aldığını bilmelidir. O halde zeytinyağı bir bakkalın anamalı olabilir. Anamalın fiyatı senedin fiyatına eşit olur. Yani anamalın fiyatı ambarda ki stoka göre değil. Kasada ki senet stokuna göre artıp eksilir.,

Fa=1* (FTL/S)

Yağın stokunu ambarda tutup dengede tutabilmemiz için senedin fiyatını TL cinsinden ona göre yükseltip düşürmemiz gerekir. Senedin fiyatı yükselince yağı bize satarlardüşüncede bizden alırlar.

            a) Anamalın fiyatı kasada ki senedin fiyatı olacağı için formülde sened stoku yerine ambarda ki anamalın stokunu yazarız.

            Anamalın fiyatını kasadaki sened fiyatıyla dengeliyoruz. Diğermalların stokunu ise ambarda ki stoklarına göre dengeliyoruz...